Τι γιορτάζουμε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως;

Η τρίτη Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται «Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης». Στην αγρυπνία ή στον Όρθρο αυτής της μέρας, μετά από τη μεγάλη Δοξολογία, ο Σταυρός μεταφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνηση του Σταυρού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία αυτής της Κυριακής, παρουσιάζεται όχι μέσα στα πλαίσια του πόνου αλλά της νίκης και της χαράς.

Βρισκόμαστε στη μέση της Μεγάλης Σαρακοστής. Από τη μια πλευρά η φυσική και πνευματική προσπάθεια, αν είναι συστηματική και συνεχής, αρχίζει να μας γίνεται αισθητή, το φόρτωμα να γίνεται πιο βαρύ, η κόπωση πιο φανερή.Έχουμε ανάγκη από βοήθεια και ενθάρρυνση. Από την άλλη πλευρά, αφού αντέξουμε αυτή την κόπωση, αρχίζουμε να βλέπουμε το τέλος της πορείας μας και η ακτινοβολία του Πάσχα γίνεται πιο έντονη.

Η Σαρακοστή είναι η σταύρωση του εαυτού μας. Αλλά δεν μπορούμε να σηκώσουμε το σταυρό μας και ν΄ ακολουθήσουμε το Χριστό αν δεν ατενίζουμε το Σταυρό που Εκείνος σήκωσε για να μας σώσει. Ο δικός Του Σταυρός, όχι ο δικός μας, είναι εκείνος που μας σώζει. Ο δικός Του Σταυρός είναι εκείνος που δίνει νόημα αλλά και δύναμη στους άλλους. Την ημέρα αυτή γι΄ αυτό υψώνεται ο τίμιος και ζωοποιός Σταυρός, για αναψυχή και υποστήριξή μας· μας θυμίζει τα πάθη του Κυρίου Ιησού Χριστού και μας παρηγορεί…

Είμαστε σαν τους οδοιπόρους σε δύσκολο και μακρινό δρόμο που κατάκοποι, αν βρουν κάποιο ευσκιόφυλλο δένδρο κάθονται για λίγο ν΄αναπαυθούν και ανανεωμένοι συνεχίζουν το δρόμο τους. Έτσι και τώρα τον καιρό της νηστείας και στο δύσκολο ταξίδι της προσπάθειας, ο ζωηφόρος Σταυρός φυτεύτηκε στο μέσον του δρόμου από τους αγίους Πατέρες για να μας δώσει άνεση και αναψυχή, για να μας ενθαρρύνει στην υπόλοιπη προσπάθειά μας.

φωτο από http://panagiaalexiotissa.blogspot.gr/

π. Αλεξάνδρου Σμέμαν

Αλήθεια, τι γιορτάζουμε σήμερα;

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας

Η πρώτη Κυριακή της Σαρακοστής, η Α΄ Κυριακή των Νηστειών, ονομάζεται και Κυριακή της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία όρισε αυτή την Κυριακή να θυμόμαστε το γεγονός της αναστήλωσης των ιερών εικόνων. 
Να πώς έχει με λίγο λόγια η ιστορία αυτού του γεγονότος.

Στα τέλη του 7^ου και τις αρχές του 8^ου αι. μ.Χ. στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία εμφανίσθηκαν κάποιες θεωρίες μεταξύ πνευματικών ανθρώπων, σύμφωνα με τις οποίες, η προσκύνηση των εικόνων που υπήρχαν στα σπίτια και τους ναούς ήταν ειδωλολατρική πράξη. Με τη βοήθεια του αυτοκράτορα, ο οποίος συμφώνησε με τη θεωρία αυτή, εκδόθηκαν διαταγές που απαγόρευαν την ύπαρξη και την προσκύνηση των εικόνων. Αυτοί που συμφώνησαν μ΄ αυτήν την πράξη ήταν οι Εικονομάχοι.

Όμως, υπήρχαν και φωνές άλλων πνευματικών ανθρώπων που έλεγαν ότι η ύπαρξη των εικόνων ήταν απόλυτα φυσική μέσα στην Εκκλησία, επειδή αυτές είναι το βοηθητικό μέσο της λατρείας του Θεού και της τιμής των Αγίων. Αυτοί ονομάστηκαν Εικονόφιλοι.

Η διαμάχη μεταξύ Εικονόφιλων και Εικονομάχων κράτησε με διακοπές περίπου 120 χρόνια. Στο μέσο αυτής της περιόδου, το 787, η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος  διατύπωσε τη διδασκαλία που έχει και σήμερα η Εκκλησία και διακηρύσσει την τιμητική προσκύνηση των εικόνων. Παρά την απόφαση της Συνόδου όμως, η Εικονομαχία συνεχίσθηκε μέχρι το 842, οπότε και έληξε οριστικά με την αναστήλωση των εικόνων.

Όταν λοιπόν προσευχόμαστε μπροστά σε μία εικόνα, δεν προσευχόμαστε μπροστά σε ένα κομμάτι ζωγραφισμένο ξύλο αλλά ο νους μας και η καρδιά μας στρέφονται προς τον Χριστό, την Παναγία ή τους Αγίους που εικονίζονται. 

Η ίδια η εικόνα μας βοηθάει στην επικοινωνία μας αυτή κι όταν την ασπαζόμαστε δεν φιλάμε ένα κομμάτι ύλης αλλά προσφέρουμε την προσκύνησή μας στο πρόσωπο που εικονίζεται. Είναι καλή η συνήθεια που έχουν πολλές χριστιανικές οικογένειες να έχουν στο σπίτι τους ένα εικονοστάσι με πολλές εικόνες και κυρίως των αγίων που προστατεύουν την οικογένεια. Και καθένα παιδί ας φροντίσει να έχει στο δωμάτιό του την εικόνα του Αγίου του οποίου έχει το όνομα.

Την Κυριακή αυτή στους ορθόδοξους ναούς γίνεται περιφορά των εικόνων και ακούγεται το παρακάτω απολυτίκιο.

Χαιρετισμοί

Μέσα στη Σαρακοστή, τ' απογεύματα της Παρασκευής είναι αφιερωμένα στη Μητέρα του Χριστού. Οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία να πουν το "Χαίρε" στην Παναγία, δηλαδή να ψάλλουν τους "Χαιρετισμούς".
Αυτή είναι η πιο αγαπημένη λειτουργία των μικρών παιδιών, γιατί είναι μικρή και πολύ μελωδική.
Οι  "Χαιρετισμοί", που είναι τέσσερις,  λέγονται όλοι μαζί την πέμπτη εβδομάδα της Σαρακοστής και τότε λέμε ότι ψέλνουμε τον "Ακάθιστο Ύμνο". Τον λέμε έτσι γιατί δεν καθόμαστε καθόλου στη λειτουργία από σεβασμό στην Παναγία που θα λυπηθεί πολύ και θα κλάψει για τη Σταύρωση του Παιδιού της.
Την έκτη εβδομάδα της Σαρακοστής, μετά τον "Ακάθιστο Ύμνο" τη λέμε βουβή ή κουφή εβδομάδα και στην εκκλησία δεν γίνεται καμία λειτουργία. Η  παράδοσή μας λέει, πως είναι καλό αυτές τις μέρες να μη μιλάμε πολύ, μήπως και πούμε τίποτα κακό, και αν ακούσουμε κάτι που δεν είναι ωραίο, να κάνουμε πως δεν το προσέξαμε.

κυρά- Σαρακοστή

Όποια και αν σας αρέσει, μπορείτε να κατεβάσετε και να τη χρησιμοποιήσετε ως πατρόν για τη κατασκευή της Κυράς- Σαρακοστής!

\

... ντυμένη με υφάσματα...

... πλασμένη με ζυμάρι...

Η Κυρά Σαρακοστή

Κυρά Σαρακοστή

Την Κυρά Σαρακοστή

που' ναι έθιμο παλιό

οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν

με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν

στο κεφάλι έναν σταυρό

μα το στόμα της ξεχνούσαν

γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες της μετρούσαν

με τα πόδια της τα επτά.

Κόβαν ένα την βδομάδα

μέχρι να' ρθει η Πασχαλιά.

Φτιάχνουμε την κυρά-Σαρακοστή;

Μπείτε με τα παιδιά στην κουζίνα και σκαρώστε την κυρά-Σαρακοστή για να μην ξεχνάμε και τα έθιμα του τόπου μας.

Τα υλικά μας απλά, αλεύρι, νερό  και μπόλικο αλάτι για να διατηρηθεί το ζυμαράκι μας άθικτο μέχρι την Πασχαλιά.

Για 4 Σαρακοστές μεγάλες :

1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις

3 φλ. χλιαρό νερό (μπορεί και παραπάνω)

1 φλ. αλάτι
(για 1 Σαρακοστή δοκιμάστε: 1 φλ. αλάτι,1 φλ. νερό, 3φλ. αλεύρι)

Εκτέλεση

Σε ένα μπωλ ανακατεύουμε το αλεύρι με το αλάτι και προσθέτουμε το νερό.

Θα χρησιμοποιήσετε τόσο νερό όσο χρειάζεται για να έχουμε μία ζύμη που ξεκολλάει από τα χέρια μας οπότε θα πηγαίνεται σιγά-σιγά.

Αν το αφήσουμε και λίγο να σταθεί πλάθεται και ανοίγεται το ζυμάρι μας πιο εύκολα.

Σε αλευρωμένη επιφάνεια φτιάχνουμε το σχέδιο της κυρά Σαρακοστής όπως στην φωτογραφία.

Δεν της βάζουμε στόμα (λόγω νηστείας), τα χεράκια της είναι σταυρωμένα (λόγω προσευχής) και δεν έχει αυτιά για να μην ακούει. Όλα αυτά γιατί η περίοδος μέχρι το Πάσχα στην ουσία σημαίνει στροφή στον εσωτερικό μας κόσμο με σκοπό την κάθαρση μέσω της νηστείας, όχι μόνο των τροφών αλλά και των κακών μας συνηθειών: δεν βλέπουμε δηλαδή, δεν ακούμε και δεν σχολιάζουμε τι κάνουν οι άλλοι, αλλά στρέφουμε την προσοχή μας στην δική μας βελτίωση.

Φτιάχνουμε στο κεφάλι  το σημείο του Σταυρού και σκαρώνουμε και τα ποδαράκια της που πρέπει να είναι επτά (7) όσες και οι εβδομάδες μέχρι το Πάσχα. Οτι χρειαστεί σαν στολιδάκι να κολλήσουμε επάνω της φροντίζουμε να το κάνουμε με ελάχιστα βρεγμένα δαχτυλάκια. Μπορούμε να βάλουμε και γαρύφαλο-καρφί για σχεδιάκια. Για να την κρεμάσουμε κάνουμε μια τρύπα πριν την ψήσουμε. Επίσης μπορούμε εάν θέλουμε να τη χρωματίσουμε είτε με χρώματα ζαχαροπλαστικής είτε με τέμπερες καθώς την πλάθουμε.

Μεταφέρουμε σε αντικολλητικό χαρτί με προσοχή και ψήνουμε στους 160 βαθμούς για 1 ώρα (για μια Σαρακοστή υπολογίστε 15 με 20 λεπτά), αυτό βέβαια παίζει ανάλογα το πάχος της ζύμης μας, στις φωτογραφίες οι Σαρακοστές έχουν πάχος 1,5 εκατοστό. Αν γίνει πιο λεπτή θέλει λιγότερη ώρα οπότε την ελέγχετε.

Το μυστικό είναι έτσι κι αλλιώς το πολύ αλάτι και το καλό ψήσιμο για να μην μείνει καθόλου υγρασία μέσα στη ζύμη και να διατηρηθεί σωστά για τόσο καιρό. Αφήνουμε να κρυώσει πάρα πολύ καλά. Εάν θέλουμε μπορούμε να την περάσουμε βερνίκι ή ακρυλική ατλακόλ που γίνεται διάφανη όταν στεγνώσει.

Εννοείται ότι δεν τρώγεται αυτό το ζυμαράκι (με τόσο αλάτι μέσα, απλά σαν έθιμο το φτιάχνουμε).

Στο τέλος κάθε εβδομάδας  (το Σάββατο) σπάμε και ένα ποδαράκι.

Το έθιμο λέει πως το τελευταίο ποδαράκι το βάζουμε μέσα στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το βρει στη φέτα του έχει καλή τύχη. Σε άλλα μέρη το έκρυβαν μέσα σε ξερό σύκο και το ανακάτευαν μαζί με άλλα ξερά σύκα, πάλι με την ίδια λογική.

Όλο αυτό ήταν ένας τρόπος για να κρατάνε οι παλιοί μία μορφή ημερολογίου μέχρι το Πάσχα.

Στα σχολεία συνηθίζεται να γίνεται η κατασκευή της με χαρτόνι και μπορούμε να τη δούμε και φτιαγμένη  από ύφασμα.


Καλή Σαρακοστή να έχουμε!